Bert's Blog: Dualisme

woensdag 23 november 2011

Ik worstel al een tijdje met het woord volksvertegenwoordiger en het daaraan gelieerde mandaat dat gekozen volksvertegenwoordigers hebben.

In onze samenleving lijkt dit duidelijk omschreven: Het bestuur is om te besturen en de volksvertegenwoordigers dienen het bestuur te controleren. En hiertoe hebben we op locaal niveau enerzijds het college van B&W en anderzijds de gemeenteraad. Eens in de vier jaar gaan we naar de stembus en mandateren we medeburgers om voor ons deze taak uit te voeren.

Dit is een pragmatische invulling; we stemmen op politieke partijen en/of personen waarvan we denken dat deze het best ons kunnen vertegenwoordigen.

Een verdere pragmatische invulling is dat op basis van de verkiezingsuitslag geprobeerd wordt met de verkiezingsprogramma’s in de hand een collegeprogramma te formuleren wat kan rekenen op een meerderheid van de gemeenteraadsleden en dus ook op een meerderheid van de burgers. En dat daarbij compromissen gesloten moeten worden is evident en het is aan de gekozen raadsleden dit uit te leggen aan hun kiezers.

Hoe kan het dan dat er tegenwoordig zoveel burgers zich niet vertegenwoordigt voelen door de gekozen raadsleden inzake beslissingen die een college neemt en die hierin gesteund worden door een meerderheid van de raad?

Houdt men zich dan niet aan het collegeprogramma? Nee, dit is meestal niet de situatie en dat zou ook gelijk zichtbaar zijn, er is met een meerderheid van de raad een afspraak gemaakt en men wordt geacht zich daar aan te houden. En dat op basis daarvan soms beslissingen genomen worden die groepen niet bevallen, tja, dat is nu eenmaal een gegeven dat goed uit te leggen valt.

Het werkelijke probleem zit hem in die zaken waar geen afspraken over gemaakt zijn in het college programma. Logischerwijs zouden dit zogenaamde vrije kwesties moeten zijn waarbij het de taak van de raadsleden is een zo goed mogelijke afweging te maken wat hun kiezers zouden willen. Er is immers niet vooraf over nagedacht en dus ook niet vastgelegd in verkiezingsprogramma’s en dan dus ook niet in het college programma. Dit soort zaken maken het lid zijn van de gemeenteraad een zware verantwoordelijkheid.

Dat wij als D66 voorstander zijn om in dit soort (grote) zaken het middel referendum in te zetten is preken voor eigen parochie, zie ons programma. http://www.d66.nl/d66nl/item/referendum

Maar nu komt de kern waar wij in Huizen mee zitten. In de praktijk die ik waarneem hebben we behalve een college programma akkoord ook een ongeschreven coalitie akkoord. In zijn uitwerking verplicht het de coalitie voorstellen van B&W te ondersteunen welke ingrijpend kunnen zijn voor de burgers en waarin deze burgers zich moeilijk of niet in kunnen vinden. En dat is strijdig aan de letter en de geest van de wet Dualisme Gemeentebestuur die in 2002 is aangenomen. http://nl.wikipedia.org/wiki/Dualisme_(politiek)

Regelmatig spelen er kwesties waarin de coalitiepartijen aangeven dat zij hun mandaat uitvoeren op basis van de verkiezingsuitslag en daarom signalen van de burgers mogen negeren en geen rekening hoeven te houden met draagvlak onder de bevolking. Of nog erger, zij beroepen zich op het college akkoord maar doelen op het ongeschreven coalitie akkoord onder het mom van het nemen van bestuurlijke verantwoordelijkheid. Dat dit alles maakt dat de burger zich niet vertegenwoordigt voelt.

Door de bovengenoemde wet niet uit te voeren zoals deze bedoeld is, en het middel referendum niet in te willen gebruiken zijn deze partijen zelf verantwoordelijk voor de afkeer van burgers van de lokale politiek.

College programma akkoorden zijn pragmatisch en transparant maar ongeschreven en onbekende coalitie afspraken zijn dodelijk voor de democratie.